Voyages Saigon, Inc.
     Café Espresso
   Salade Espresso
           salade espresso

 

 

NHỮNG VẦN THƠ TRÊN CON ĐƯỜNG TƠ LỤA

Đầu năm nay 2006, trang SALADE EsPRESSO rất hân hạnh được “mở hàng” với “Những vần thơ trên Con đường Tơ lụa” của Thiên Hương C.K.H.
Tác giả là khách hàng từ nhiều năm của Voyages Saigon và đồng thời là bạn văn thơ quen thuộc của trang SALADE EsPRESSO.
Mùa hè năm 2004, Thiên Hương C.K.H. tham gia chương tŕnh du-lịch Con đường Tơ lụa “Tây Du Kư” do Voyages Saigon tổ chức. Trên suốt chiều dài của hành tŕnh ấy, khởi từ kinh đô Trường An của nhà Đường, xuyên qua cao nguyên hoàng thổ, sa-mạc Gobi và thảo nguyên Trung Á thuộc miền tây-bắc Trung Quốc, rồi trên đường về ghé thăm miền Giang Nam thơ mộng, h́nh như thi hứng và ng̣i bút của bà không bao giờ thấm mệt. Bà làm thơ chẳng khác ǵ người kể chuyện; Thơ của bà giống như những bài kư sự nhỏ với văn phong giản dị không làm dáng; Đọc thơ bà nghe chữ và vần tṛn trịa, đôn hậu giống như vè dân gian, và đặc biệt rất giàu nữ tính.
Xin trân trọng giới thiệu 9 bài thơ ngắn đầy chân t́nh của Thiên Hương C.K.H. kể lại hành tŕnh Con đường Tơ lụa tuyệt đẹp ấy.
SALADE EsPRESSO.

(Mùa xuân năm hai ngàn lẻ sáu)
[Ảnh đăng trong bài này và phần chú thích dưới các bài thơ của Trần Chính (Voyages Saigon, Inc.), người hướng dẫn chuyến du-lịch Trung Quốc – Con đường Tơ lụa “Tây Du Kư” năm 2004]

Tác giả và chú khỉ Tôn Ngộ Không (ảnh chụp tại Đôn Hoàng)


I. URUMQI
(Urumqi là thủ phủ của tỉnh tự trị Tân Cương – Duy Ngô Nhĩ. Tên “Urumqi”, chữ Mông Cổ, có nghĩa là “thảo nguyên xinh đẹp”, v́ nơi đây là đồng cỏ màu mỡ ph́ nhiêu nằm dưới chân dăy núi Thiên Sơn hùng vĩ, nơi chăn nuôi ngựa và cừu của người Mông Cổ. Hiện nay Urumqi có dân số hơn 2 triệu, phần lớn là người Duy Ngô Nhĩ (Uighur) theo đạo Hồi)

Urumqi trời hè trong vắt
Nắng hồng cao gió mát hiu hiu
Tân Cương ốc đảo mây treo
Sáng xe nườm nượp chợ chiều suốt đêm
Quán hàng san sát thêm ngào ngạt
Cá cua ṣ ốc quạt trên than
Nướng vàng vừa chín dừng chân
Mời chào dịu ngọt nghe chừng khó đi
Kinh kỳ sống tương tri Hồi Hán (*1)
Nhưng gái trai ngăn đoán kết hôn
V́ chưng tôn giáo đôi đường
Hay v́ phong tục nên dường sai duyên (*2)
Việc đời đă lắm truân chuyên
Mầu da tiếng nói oan khiên người phàm
Nơi đâu cũng có ngổn ngang
Nơi đâu cũng có trăm đàng trớ trêu!

Kiến trúc hồi giáo trên khu phố mới ở Urumqi

Urumqi: người đi làm buổi sáng

Ngựa của người Kazakh trên thảo nguyên, dưới chân dăy núi Thiên Sơn

II. TURPAN
(Với dân số 65,000 và với địa h́nh là ḷng chảo trũng 154m dưới mực biển, Turpan là một thành phố ốc đảo giữa sa-mạc Gobi. Từng là trung tâm của một nền văn minh nhỏ nở rộ từ thế kỷ thứ 3 đến thế kỷ thứ 5, và là trạm dừng chân và tiếp lương quan trọng đầu tiên sau Đôn Hoàng trên hành tŕnh của Con đường Tơ lụa năm xưa. Ngày nay, Turpan nổi tiếng với những vườn nho trĩu trái và những giống nho ngọt nhất thế giới)

Uighur người của Turpan
Đất khô cát nóng, nước ngầm Karez (*1)
Ngàn năm sa mạc Gobi
Sống nhờ thủy lợi nho khô ngọt ngào (*2)
Các nàng kiều nữ xôn xao
Áo hồng mũ đỏ đón chào khách du
Miệng cười tỉnh nhỏ ngây thơ
Múa ca như khúc xuân sơ thanh b́nh
Tạ ḷng người của Turpan
Nồng nàn đón tiếp một lần qua đây
Khi về nhớ lại hôm nay
Nhớ nho ngọt, nhớ môi ngây thơ cười!

Turpan: xe bán trái cây tươi

Đền thờ hồi giáo Imin Hoja với ngôi tháp Suleiman

Nho trồng ở Turpan ngọt nhất thế giới!

III. CAO SƯƠNG
(Cao Sương (Gaochang) là phế tích của một đô thị cổ nổi tiếng trên sa-mạc Gobi. Từng là kinh đô của vương quốc Phật-giáo Kharakhoja của người Uighur từ thế kỷ thứ 7 đến thế kỷ thứ 9 và là điểm tiếp lương quan trọng trên Con đường Tơ lụa, đến thế kỷ thứ 14 Cao Sương bị người Mông Cổ tàn phá và xóa tên trên bản đồ. Cách Cao Sương không xa là Thiên Phật Động Bezeklik với phế tích của một hệ thống hang động được xây dựng vào thời kỳ Phật-giáo hưng thịnh trong vùng tây-bắc của Trung Quốc)

Ngày xưa có đất Cao Sương
Con đường tơ lụa dừng cương giao hàng (*1)
Hàng trăm phế tích Phật đường
Muốn vào thăm chốn giảng đường Huyền Trang (*2)
Xe lừa cọc cạch nghênh ngang
Trên nắng dưới cát mênh mang nóng nồng
Người xưa xả bỏ tấm thân
Đi t́m Phật-pháp ngàn trùng hiểm nguy
Sông sâu núi thẳm xá ǵ
Ngưỡng tâm Bồ Tát thương về hậu sinh (*3)
Hơn ngàn năm một không gian
Thế thời thay đổi xuân sang xuân về
Bao nhiêu tử biệt sinh ly
Con đường Tơ lụa c̣n ǵ đây không...
Có Thiên Phật Động bên ḍng
Con sông Murtuk giữa ḷng Gobi
Trăm ngàn bích họa tinh vi
Tỏ niềm kính ngưỡng từ bi đạo vàng
Tượng to tượng nhỏ cao sang
Trên trần bốn vách hàng ngàn tích xưa (*4)
Viếng thăm mới thật không ngờ
Niềm tin chân thiết khắc hoa tạc h́nh
Ghi vào vách đá như tranh
Phật sanh Phật diệt chúng tăng quây quần
Hai đại đệ tử chân trần
Ma-ha-ca-diếp, A-nan đứng hầu (*5)
Dẫu không hiểu đạo thâm sâu
Đến đây tự khởi tin vào tử sinh!

Cô gái nhỏ Uighur múa theo tiếng đàn của ông bố mù ḷa

Góc giảng đường nơi ngài Đường Huyền Trang từng ngồi thuyết pháp

IV. KASHGAR
(Nằm ở phía cực tây của tỉnh tự trị Tân Cương, với dân số 200,000 người, Kashgar là thành phố mang nhiều sắc thái Duy Ngô Nhĩ (Uighur) nhất. Từng là mảnh đất tranh chấp giữa các bộ tộc Tây Tạng, Mông Cổ và Uighur, Kashgar đă trở thành giao điểm quan trọng giữa hai phần đông (sa-mạc Gobi) và tây (thảo nguyên Trung Á) của Con đường Tơ lụa. Vào thế kỷ thứ 13, khi đặt chân đến Kashgar, nhà du hành người Ư Marco Polo đă nhận xét về thành phố phồn thịnh ấy như sau: “nơi đây là điểm xuất phát trong việc phân phối hàng hóa đi khắp thế giới của những phường lái buôn giàu có đến từ phương Đông...”)

Bước vào đô thị Kashgar
Tỉnh ven biên giới xưa đà nổi danh
Bao nhiêu phong tục sắc dân
Uighur, Kazakh, Afghan
Kirghiz, Uzbek, Tatar, Hán, Hồi
Dân lành thương khó làm ăn
Vốn cam chịu phận biên pḥng xa xôi
Phiên chợ Bazaar bao đời
Bán buôn tấp nập vẫn thời c̣n đây (*1)
Chợ buôn thú vật thật hay
Bụi tung mù mịt dê bầy ngàn con
Nào lừa, nào ngựa, trâu c̣m
Kẻ mua người bán, quán cơm thịt trừu
Hồn nhiên đổi chác, thú kêu
Ai mua lừa ngựa ra chiêu anh nài
Cưỡi quanh anh sẽ trổ tài
Ba quân anh tưởng ra oai trận tiền
Khách chịu giá, cương trao liền
Thương trường đơn giản, tự nhiên gọn gàng
Có em bé ngồi trần truồng
Nh́n người du khách như tuồng hỏi han
Hỏi người sao lắm đa mang
Xem tôi trơ trụi muôn vàn tự do
Phố kia đông đúc bụi mờ
Những quán buôn nhỏ đơn sơ bày hàng
Văn minh như chẳng tràn lan
Bỏ quên phố thị quan san biên pḥng.

Kashgar (tranh sơn dầu của một họa sĩ Uighur)

Chợ phiên Bazaar, nơi họp mặt mỗi chủ nhật của nhiều sắc tộc

Cửa tiệm bán thảm

V. ĐÔN HOÀNG
(Đôn Hoàng (dân số 100,000), thuộc tỉnh Cam Túc, là thành phố ốc đảo đầu tiên trên sa-mạc Gobi, và là điểm tập kết hai chiều quan trọng trên hành tŕnh dài của Con đường Tơ lụa năm xưa. Đôn Hoàng nổi tiếng thế giới với hệ thống hang động đục trong núi đá, nơi tàng trữ cả một kho tàng vô giá của mỹ thuật Phật-giáo Trung Quốc, một di sản văn hóa vô song của nhân loại)

Người xưa cưỡi ngựa cưỡi lừa
Ngày nay xe lửa sao đo đường dài!
Vượt sa mạc khi cuối ngày
Nắng đà sắp tắt chân mây đỏ hồng
Một đêm yên giấc, hừng đông
Liễu Viên, Cam Túc đường ṿng đầu tiên (*1)
Tân Cương nối với Trường An
Một giờ xe nữa Đôn Hoàng dừng chân
Viếng Tây Thiên Động trùng trùng
Từ đời Bắc Ngụy, Tùy, Đường lưu danh
Hàng ngàn tác phẩm Quan Âm
Là đây thánh tích tuyệt trần họa tranh (*2)
Nơi đây nổi tiếng thế gian
Có Cao Động Mộ Phật vàng điểm tô
Minh Diệu núi cát khổng lồ
Lạc đà cùng cưỡi xem hồ Nguyệt Nha
Bao nhiêu thế kỷ đă qua
Bao nhiêu băo cát bây giờ c̣n đây!
Hồ kia cát chẳng lấp đầy
Chim cu cất tiếng trên cây ven bờ...

Đường từ Liễu Viên đến Đôn Hoàng: hừng đông trên sa-mạc Gobi

Cưỡi lạc đà trên sa-mạc

Cửa vào hang động chính ở Đôn Hoàng

VI. GIA DỤC QUAN
(Gia Dục Quan là tên gọi cửa ải ở phần cực tây của Vạn Lư Trường Thành, xây dựng vào đầu đời Minh. Đây là địa danh nổi tiếng nằm trên “Hà Tây tẩu lang” (hành lang dài 900 km giữa hai dăy núi cao ở phía tây sông Hoàng Hà trong tỉnh Cam Túc), và là cửa ngơ đi vào sa-mạc Gobi. Nơi đây du-khách c̣n nh́n thấy những phần đổ nát, xưa nhất của Trường Thành xây dựng từ đời Tây Hán)

Tờ mờ buổi sáng hôm sau
Thăm thành, dạo trấn quanh lầu đóng quân.
Đầu đời Minh, Gia Dục Quan
Trường Thành khởi tự hành lang hẹp này
Hai bên núi, gọi Hà Tây (*1)
Rợ Hồ ngăn bước, tường này dựng lên
Bao nhiêu tử sĩ nêu gương
Bao nhiêu chinh phụ bi thương khóc chồng
Bây giờ đă mấy thu đông?
C̣n đây nghiêng ngả sương phong phơi bày!
Anh hùng hào kiệt cỏ cây
Cũng theo với luật vơi đầy tử sinh!

Trường Thành cổ nhất xây bằng gạch đất phơi khô

Thành Lâu trên cửa ải Gia Dục Quan, xây từ đầu thế kỷ thứ 15

VII. LAN CHÂU
(Thủ phủ của tỉnh Cam Túc, với dân số hơn 1 triệu rưỡi, Lan Châu là đô thị lớn đầu tiên nằm bên ḍng chảy của con sông Hoàng Hà. Gần Lan Châu có khu Phật Động Bỉnh Linh Tự với mỹ thuật Phật-giáo đẹp nổi tiếng, xây dựng từ thời kỳ Nam Bắc Triều)

Một lần nữa lại lên đường
Một đêm xe lửa vào miền Lan Châu
Bỉnh Linh Tự đến bằng tàu
Chập chùng sóng vỗ, trên đầu mây cao
Qua Tiểu Hạp để đi vào
Hoàng Hà giang thượng sông sâu sóng dài
Ngày xưa Tam Tạng đến đây (*1)
Ngàn trùng núi đá cao tày vô biên
Ḷng thành cứ ngỡ tay tiên
Thả rơi bảo tháp từ trên vạn trùng (*2)
Vách ngang vách dọc núi non
Phật ai điêu khắc vuông tṛn thấp cao
Ngẩng nh́n măi tận tầng sao
Hiện trên vách núi in sâu chói ḷa
Nắng soi tượng đức Thích Ca
Chiều cao hai bẩy thước qua quá đầu (*3)
Rơ ràng vách đá tạc vào
Cuối đời Đông Tấn đến đầu đời Minh
Khen thay người dốc ḷng tin
Lửng lơ núi đá tạc h́nh từ bi
Phật nằm có mái chùa che (*4)
Dừng chân nắng gió, u mê xin từ
Đến đây lắng đọng tâm tư
Tưởng như nhân thế mù mờ xa xăm...

Lan Châu: đô thị cổ trong vùng Tây-Bắc đang trên đà phát triển

Đường đi Bỉnh Linh Tự, trên sông Hoàng Hà: Núi đá vôi bị sói ṃn, trông giống những ngôi bảo tháp Phật-giáo

Tượng Phật Matreya khổng lồ đục trong vách núi ở Bỉnh Linh Tự

VIII. HẠ H̉A
(Hạ Ḥa nằm ở phía tây-nam của tỉnh Cam Túc, sát biên giới đông-bắc của tỉnh Thanh Hải. Với độ cao trung b́nh 3,000 mét, Hạ Ḥa thuộc về phần đông-bắc của cao nguyên Tây Tạng – Thanh Hải. Dân cư nơi đây đa số là người Tạng, chung sống với người Hui (Hồi) và Hán. Hạ Ḥa được biết đến nhờ Đại tu viện Labrang, tu viện lớn nhất của tông phái Gelug (Mũ vàng) nằm bên ngoài tỉnh tự trị Tây Tạng)

Hạ Ḥa về nghỉ đêm nay
Ghé thăm Lâm Hạ huyện này người Hui (*1)
Bao nhiêu lịch sử chôn vùi
Nơi đây nhân thế ngậm ngùi bỏ quên
Hạ Ḥa đêm lạnh trăng nghiêng
Lắng nghe tĩnh lặng tâm thiền bỗng an
Tinh mơ sương ướt mây chen
Dẫu hơi se lạnh chẳng phiền khó khăn (*2)
Viếng thăm tu viện Labrang
Công phu chuông sớm giọng vàng chúng tăng (*3)
Tay không hoa trái sắm sanh
Nhân duyên đến được ḷng thành tự tâm
Các sư hệ phái Mật Tông
Cửa tu rũ nợ, tham sân xa ĺa
Thu đông áo vải quản chi
Chuyên câu chú niệm mong ĺa trầm luân
Đến đây cũng một chữ “Nhân”
Đă gieo kiếp trước “Quả” trần hôm nay
Cúi đầu xin Đức Như Lai
Ban cho thế giới trần ai thanh b́nh.

Đường đi Hạ Ḥa: một ngôi làng ở Cam Túc với hoa cải vàng mùa xuân

Đại tu viện Labrang, viên ngọc quư của Phật-giáo Mật tông Tây Tạng

IX. HÀN SƠN TỰ
(Chùa Hàn Sơn ở Tô Châu, trong tỉnh Giang Tô, nổi tiếng nhờ bài thơ tuyệt tác “Phong Kiều Dạ bạc” của thi nhân Trương Kế đời Đường. “Cô Tô thành ngoại Hàn Sơn Tự, Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền...”)

Hàn Sơn Tự phải là đây
Tên người tên cảnh tên ai chốn này!
Văn minh nhuộm phủ kín vây
Tiếng chuông không vẳng, tràn đầy người đi
Hay đâu cảnh cũ có khi
Hàn Sơn hang núi hát đi, về cười
Đâu màng nghèo khổ lạc loài
Cơm không đủ bữa áo ngoài tả tơi
Thong dong khoan khoái thảnh thơi
Đói no mặc kệ người đời hỏi han
Chân mang guốc gỗ cơ hàn
Điên rồ c̣n biết thế nhân làm ǵ
Tên người chẳng biết tên chi
Vỏ cây làm nón muôn bề không vương
Xin ăn từng bữa đèn hương
Vỗ tay ba tiếng cười lên tràng dài
Ngoài kia lắm nỗi bi ai
Sạch trong chẳng vướng đâu hoài vọng tâm
Khách du t́m bến Kiều Phong (*1)
Cô Tô dừng bước nghe ḷng bâng khuâng
Qua bao năm tháng xoay vần
Khách thuyền có đợi những lần trăng sương
Biến thiên mấy độ Hàn Sơn
Nghĩ ḿnh đến muộn khi tàn hồi chuông...

Kỷ niệm về Trương Kế: bến Phong Kiều, trước chùa Hàn Sơn

Con đường Tơ lụa, mùa hè năm hai ngàn lẻ bốn
THIÊN HƯƠNG C.K.H.

 

 

salade espresso
destinations
hot news
 

Copyright©2009VoyagesSaigonInc. All rights reserved