Voyages Saigon, Inc.
     Café Espresso
   Salade Espresso
           salade espresso

 

 

Hoàng Quang Huy là một bác sĩ tây-y trẻ tuổi, đầu tư rất nhiều tâm lực vào việc nghiên cứu những phương pháp chữa trị kết hợp đông-y và tây-y. Anh làm công việc này trước hết có lẽ bởi v́ anh là người rất tin vào những giá trị trong văn hóa Đông-phương. Từ nhiều năm nay anh cùng gia đ́nh là khách hàng thân quen của Voyages Saigon.
Anh c̣n là một Phật tử theo Phật-giáo Thừa tông, một tông phái có lẽ c̣n rất mới lạ đối với nhiều người.
Nội dung bài viết ngắn này của Hoàng Quang Huy không phải là quan điểm của ban biên tập SALADE EsPRESSO, và chúng tôi đăng bài này của anh như là một sự góp tiếng rất đáng trân trọng: thêm một bông hoa trong vườn xuân trăm hoa đua nở. Vả chăng, chính tác giả cũng đồng ư với chúng tôi rằng: tôn giáo, cũng như văn hóa, nên là đề tài để tranh luận hơn là để tranh căi.
SALADE EsPRESSO.
(Oct 20, 2005)


THỂ VÀ TƯỚNG TRONG PHẬT-GIÁO THỪA TÔNG

Có thể nói, đất nước Trung Quốc là một mảnh đất tươi tốt để cây Phật giáo đâm chồi nẩy lộc. Trải qua một thời gian rất dài từ thuởû mới du nhập cho đến ngày nay, các tông phái Phật-giáo không ngừng phát triển. Tuy nhiên, sự thật cho thấy, có những tông phái dường như không c̣n được truyền thừa nhưng cũng có nhiều tông phái mới xuất hiện, với xu hướng cho thấy sự kiện đó sẽ c̣n tiếp diễn.
Phật-giáo Thừa tông, một tông phái Đại Thừa mới, đă khởi duyên vào những năm đầu tiên của Trung Hoa Dân Quốc và ngày nay các cơ sở hoằng dương trung tâm của tông phái này đặt tại Đài Loan. Như thế một Phật-giáo Thừa tông son trẻ đă và đang tham gia vào mạch sống tâm linh không những cho Phật tử Trung Quốc mà c̣n cho những Phật tử thuộc các sắc dân khác.
Phật-giáo Thừa tông chủ trương ḥa nhập giáo lư nhà Phật vào đời sống thường ngày, không nh́n đạo và đời như là hai chuyện tách biệt - một sự kiện có thật vốn hiện hữu trong suốt lịch sử h́nh thành của đạo Phật do cách hiểu, cách thực hành hay ứng dụng thiên lệch của một số đông người. V́ thế Phật-giáo Thừa tông nắm giữ, lư giải và thực hành các giáo lư của Đức Thế Tôn theo phương cách tiếp cận cá biệt của tông phái ḿnh.
Một trong những giáo lư quan trọng của Phật-giáo Thừa tông là khái niệm về Thập Đại. Đó là: "Thể và Tướng nhất như", "Trí và Đức quân b́nh", "Lư và Sự viên thông", "Năng và Dụng tự tại","Không gian và Thời gian thống nhất".
Để hiểu được Phật-giáo Thừa tông, người ta cần phải thông qua các khái niệm căn bản về các thuật ngữ Phật-giáo theo định nghĩa của Phật-giáo Thừa tông, qua đó người ta không bị lầm lẫn với các định nghĩa của cùng những thuật ngữ ấy vốn đă và đang lưu truyền.
Đối với Thể và Tướng, Phật-giáo Thừa tông định nghĩa:
- Thể: bản thể, nguyên thể, tinh tuư, phần bên trong, essence.
- Tướng: h́nh tướng, h́nh thứùc, phần bên ngoài, form.
Từ đây, người ta có thể đi thẳng vào việc lư giải về các giáo lư cốt yếu khác của Phật-giáo Thừa tông theo cách nh́n của người trong cuộc.

CHẤP THỂ, TÙY TƯỚNG
Phàm bất cứ chuyện ǵ trên đời đều có hai mặt, mặt trong là Thể, mặt ngoài là Tướng. Phần Thể tuyệt đối hơn, ít thay đổi hơn, c̣n phần Tướng tương đối hơn, thay đổi nhiều hơn. Chúng ta nên giữ Thể và tùy duyên theo Tướng (“Stick to the Essence, go with the Form or Circumstance”). Nếu Thể đúng th́ Tướng nào cũng được; nhưng Tướng cũng phải hợp với Thể mới được.
Ví dụ: tài năng của một ông bác sĩ là Thể, cách ăn mặc của ông ta là Tướng. Cùng một ông bác sĩ đó mà ăn mặc sang trọng chỉ có thể có bệnh nhân lúc đầu, về sau bệnh nhân sẽ không đến với ông ta nữa nếu như ông ta không lành nghề. Một ông bác sĩ tài giỏi nhưng ăn mặc lôi thôi, không tinh sạch, không nghiêm chỉnh (tầm bậy)… cũng sẽ có ít bệnh nhân tới thăm bệnh.
Thành ra Thể cũng phải hợp với Tướng. Cái khó là mỗi người trong chúng ta thích mỗi H́nh Tướng khác nhau. Cái Tướng đúng nhất là cái Tướng có lợi cho nhiều người nhất và có hại cho ít người nhất.

SÁT SINH
Đạo nào cũng cấm sát sinh, có thể nói như vậy. Khi có kẻ giết người cướp của, ai ai cũng cho đó là sát sinh và có tội. Vậy th́ khi ta lái xe lỡ đụng chết người, cảnh sát bắn kẻ cướp nhưng viên đạn lỡ trúng chết người vô tội khác th́ ta sẽ nghĩ sao? Mỗi bước đi ta giẫm đạp vô số côn trùng th́ sao? Thôi th́ là do vô t́nh vô ư nên tuy có tội, nhưng cũng có thể tha thứ được?
Vậy th́ khi ta cố ư giết một kẻ khủng bố để cứu sống nhiều người vô tội th́ sao? Ta cố ư giết một con rắn độc để nó khỏi cắn chết người th́ sao? Cùng là một hành động sát sinh, mà lại c̣n cố t́nh nữa, nhưng nếu ta không giết kẻ khủng bố để kẻ ấy gây ra cái chết cho nhiều người vô tội, nếu ta không giết con rắn độc để nó cắn chết người th́ tội nào sẽ nặng hơn?
Cũng là hănh động sát sinh, nhưng đối với người tự cho ḿnh là Thượng Đế hay đối với người tin sợ điều gọi là “thưởng thiện phạt ác” th́ những người ấy sẽ xử sự với bản thân như thế nào?
Nếu chúng ta hiểu được “chấp Thể tùy Tướng” th́ chúng ta sẽ nhận định rơ ràng hơn: sát sinh là Tướng, là h́nh thức, chứ không phải là Thể. Thể là tâm của chúng ta khi chúng ta thực hiện hành động ấy.
Khi ta giết kẻ khủng bố, hay giết con rắn độc v́ ḷng từ bi để cứu người khác th́ hành động sát sinh đó khác hẳn với hành động giết người với tâm ư độc ác. Cha mẹ đánh con khác với người đánh kẻ thù v́ một bên là thương con muốn cho con nên người, một bên là tham sân si. Cùng một hành động nhưng tâm th́ khác nhau.
Như vậy sát sinh là h́nh thức mà h́nh thức th́ phải tùy duyên, không nên cố chấp là tuyệt đối không được phạm điều sát sinh.

ĂN CHAY VÀ ĂN MẶN
Phần đông các Phật tử Việt Nam đều cho là đi tu th́ phải ăn chay, v́ cho rằng ăn chay là giữ giới, bởi v́ không được sát sinh.
Các nhà sư Thái Lan ăn mặn, các nhà sư Căm Bốt cũng ăn mặn. Nói chung Phật-giáo Tiểu Thừa không bắt buộc phải ăn chay. Trong Tam Tạng kinh, Đức Phật không bắt buộc phải ăn chay.
Có người cho rằng tu Tiểu Thừa không bằng tu Đại Thừa. Trong kinh Đại Thừa, ví dụ như kinh Lăng Già, Đức Phật lại khuyên ăn chay. Nhưng phần đông các học giả, như thiền sư D.T. Suzuki, cho rằng chương trong kinh Lăng Già nói về ăn chay là do những tác giả vô danh viết thêm chứ không phải là lời dạy của Đức Phật. Các nhà sư Tây Tạng tu Đại Thừa, nhưng nhiều người không những không ăn chay mà c̣n sát sinh.
Như vậy th́ ăn chay có phải là từ bi không? Xin thưa là không hẳn.
Có người ăn chay trước để cầu xin Trời Phật ban cho một điều ǵ, th́ đó là ăn chay hối lộ. Có người xin Trời Phật điều ǵ trước, sau khi được rồi mới ăn chay, th́ đó là ăn chay trả nợ. Có người ăn chay mà tự hào về việc ḿnh ăn chay, khinh rẻ những người ăn mặn, th́ đó là ăn chay ngạo mạn. Có người ăn chay để cho người khác thấy ḿnh có ḷng từ bi, th́ đó là ăn chay tŕnh diễn.
Có người ăn chay đến nỗi cơ thể mệt mỏi, da xanh tóc rụng, chân tay lạnh ngắt th́ đó là ăn chay gắng gượng. Không phải ăn chay th́ nhất thiết tâm sẽ trở nên thanh tịnh; Nếu ta tu tâm dưỡng tánh để cơ thể bớt bị lệ thuộc vào thức ăn th́ khi ấy ăn chay sẽ hợp với cơ thể chúng ta hơn.
Ăn chay với tâm từ bi, tinh thần thoải mái - lúc nào ăn chay được th́ ăn, lúc nào không ăn chay được th́ tùy duyên - và thân thể vẫn cường tráng th́ mới thật sự là ăn chay.

CÁC NGHI LỄ
1. Lạy Phật: Có Phật tử nh́n người Hồi-giáo lạy bức tường th́ thấy tức cười. Cái tường là vật vô tri mà tại sao lại lạy? Nhưng tượng Phật chẳng phải là vật vô tri hay sao? Vậy th́ Phật tử lạy tượng Phật vô tri cớ khác ǵ người Hồi-giáo lạy bức tường vô tri?
Tượng Phật là h́nh thức, là phần bên ngoài, tức là Tướng, tượng trưng cho phần bên trong là Phật tánh, là từ bi, là trí tuệ, tức là Thể. Lạy Phật tượng trưng cho sự kính nể, sự khâm phục tánh từ bi, sức trí tuệ của Phật tánh.
C̣n cách thức lạy Phật th́ có rất nhiều kiểu. Có người th́ nằm dài xuống đất. Có người th́ hai tay bắt ấn mấy ngón tay đan chéo với nhau. Có người th́ chắp hai tay trước ngực. Có người th́ chắp hai tay lên đầu. Nhưng các cách thức đó đều chỉ là Tướng. Cái tâm lúc lạy Phật mới là Thể. Lạy Phật mà nghĩ tới chuyện trên trời dưới đất th́ cũng như con chim lật đật, như món đồ chơi bằng gỗ.
Vậy th́ lạy Phật có tới hai Thể: cái Thể của người lạy Phật và cái Thể của tượng Phật. Dùng Phật tâm để cảm được Phật tánh của tượng Phật th́ mới gọi là lạy Phật.
Đạo sư Lư Thiện Đơn của Phật-giáo Thừa tông kể rằng có một lần khi Đạo sư ngồi uống trà bỗng nhiên nhận ra Phật tánh của ḿnh, cũng là Phật tánh của trà, th́ tự nhiên trong đầu không c̣n ư nghĩ nào nữa mà chỉ c̣n Phật tánh tự phát động điều khiển. Đó là một thí dụ dùng Thể của ḿnh để cảm ứng Thể của cảnh vật.
Tôi có một anh bạn người Thiên Chúa-giáo khi thấy Phật tử vào chùa gặp tượng Phật nào cũng lạy lấy lạy để th́ cho đó là mê tín dị đoan, v́ theo anh những nghi lễ đó thuộc về h́nh thức. Anh cho rằng chỉ cần dùng tâm để tỏ ḷng tôn kính những pho tượng là đủ rồi. Một lần khác, anh đến ngôi chùa của Phật-giáo Thừa tông thấy có một kim-tự-tháp đặt trong chùa, lại nh́n thấy cảnh tượng các Phật tử (Thừa tông) đứng trước kim tự tháp mà nhắm mắt và lim dim th́ anh cảm thấy “sờ sợ”, v́ anh cho đó rơ ràng là một dấu hiệu của sự mê tín; Và cũng theo anh, từ mê tín đến cuồng tín đôi khi chỉ là chặng đường rất ngắn.
Anh bạn tôi nghĩ như vậy cũng có phần đúng, v́ có rất nhiều Phật tử khi đứng trước tượng Phật, tranh Phật, hay đứng trước kim-tự-tháp (trong trường hợp của Phật-giáo Thừa tông) v.v... th́ chỉ dùng Tướng của ḿnh để nh́n Tướng của cảnh vật, chứ không dùng Thể của ḿnh để cảm lấy Thể của cảnh vật.
Nhưng anh ấy lại rơi vào chỗ sai lầm v́ anh cũng dùng Tướng của ḿnh để nh́n Tướng của cảnh các Phật tử lạy Phật hay đứng trước kim-tự-tháp (Thừa tông). Anh không thể nào biết được cái tâm của các Phật tử đă đạt đến mức nào, và cũng không hiểu được những những kiến thức kỳ diệu bên trong kim-tự-tháp của Phật-giáo Thừa tông. H́nh ảnh của các Phật tử đứng trước tượng Phật, tranh Phật hay kim-tự-tháp th́ cũng như h́nh ảnh người Thiên Chúa-giáo kính cẩn đứng trước cây thánh giá hay người Hồi giáo lạy bức tường. Cái khác chỉ là tâm. Do đó chúng ta nên tập tánh không phán đoán một cách vội vàng, v́ phần nhiều chúng ta chỉ thấy cái Tướng bên ngoài mà thôi.
2. Theo thầy, theo Phật: Phật tử chân chính theo thầy là theo tâm của thầy chứ không phải theo con người của thầy. Thầy là Tướng. Thầy là ngón tay (chỉ mặt trăng) chứ không phải là mặt trăng. Phật tử chân chính cũng không theo Phật bằng Tướng. Theo Phật là theo tánh từ bi, sức trí tuệ của Phật chứ không phải theo con người của Phật. Đó là sự khác biệt giữa đạo Phật và đạo Thiên Chúa. Người Thiên Chúa-giáo theo chúa Giê Su v́ đó là giáo lư của Thiên Chúa-giáo. Đạo Phật cho rằng chúa Giê Su, Phật hay Bồ-tát đều là Tướng. Phật pháp mới là Thể. Nhưng một khi đạt được Phật tánh rồi th́ Phật tánh là Thể và Phật pháp cũng chỉ là Tướng mà thôi.
3. Xin xăm: Có nhiều Phật tử Việt Nam không thích chuyện xin xăm và việc bày vẽ chuyện xin xăm trong chùa, v́ cho đó là chuyện bói toán ảnh hưởng của Tàu. Suy nghĩ như vậy v́ không hiểu rằng xin xăm chỉ là h́nh thức. Trong chùa của Phật-giáo Thừa tông cũng có xin xăm; Đại ư của các bài giải từ các thẻ xăm là tu tâm dưỡng tánh, bố thí hành thiện, ngồi thiền lạy Phật v.v...
Có một cặp vợ chồng cách đây mấy năm sanh được một đứa con bị bịnh, đưa vô nhà thương th́ sắp chết; họ đến chùa của Phật-giáo Thừa tông cầu phước th́ được khuyên nên xin một quẻ xăm. Quẻ đó khuyên nên cúng dường bố thí. Sau đó, đứa con thoát chết, vợ chồng đó đồng ḷng theo Phật-giáo Thừa tông. Câu chuyện đó có thể xác minh được hay không th́ phải coi hồ sơ nhà thương mới biết hư thực, nhưng chủ ư của câu chuyện kể trên là việc xin xăm ở đây chỉ là h́nh thức để đưa người ta đến chỗ hướng thiện.
4. Cúng tổ tiên: Có người tới ngày giỗ của ông bà th́ dọn đồ ăn cho đúng khẩu vị của người quá cố, thậm chí c̣n cúng bia, rượu, coca cola... Thiết nghĩ mọi người ai cũng đều muốn người thân quá cố của ḿnh có một “đời sống” mới, thí dụ như lên thiên đàng, hay đi đầu thai v.v... chứ chắc không ai muốn linh hồn của người quá cố cứ măi lẩn quẩn ở đâu đó. Nếu các linh hồn ấy đă được lên thiên đàng hay đă đi đầu thai, th́ cón cúng đồ ăn thức uống ấy cho ai? Chẳng lẽ chúng ta muốn những linh hồn ấy cứ măi quyến luyến thức ăn và thức uống? Những nghi lễ đó chỉ là Tướng, là h́nh thức cốt để cho người sống cảm thấy yên ḷng mà không lợi ích ǵ cho người chết; C̣n cái tâm kính nể, biết ơn đối với người quá cố, với ông bà tổ tiên mới chính là Thể.
5. Đạo và Đời: Cách hơn đây 2500 năm, thuở Đức Phật Thích Ca c̣n tại thế, Ngài đă hóa độ cho tất cả mọi hạng người không phân biệt sang hèn, trí thức hay không trí thức, vua quan hay dân dă, có quyền thế hay không có quyền thế... Nh́n chung, Ngài đă đem Đạo đến cho Đời nhưng không để Đời làm hoen ố Đạo. Có lẽ v́ khả năng không toàn vẹn, nhiều hạn chế nên người tu Phật trải qua nhiều thế hệ đă đi lệch hướng, cho rằng đạo là đạo, đời là đời, phân chia đạo và đời riêng ra nên có lúc đă bị gán cho là yếm thế. Nay đă đến lúc nhập đạo với đời lại với nhau.
Hiện nay đang có hiện tượng người đời đổ xô nhau đi t́m đời sống tâm linh. Ngược lại các nhà sư cũng phải hội nhập vào đời v́ bây giờ đă là thế kỷ thứ 21: ở chùa mà không có đủ tiền do đệ tử cúng dường th́ cũng phải chịu khó đi làm; mà đi làm ở Mỹ th́ cũng phải lái xe; mà lái xe đi xa th́ cũng phải có cell phone; trời lạnh th́ cũng cần phải mace các loại áo ấm bên ngoài cho nên không c̣n nh́n thấy áo cà sa; đầu cạo tóc th́ cũng như kiểu đầu của một số thanh niên thời đại chơi thể thao, hay của tài tử điện ảnh. Cho nên bây giờ người đi tu cũng phải làm nhiều công việc không khác ǵ người không đi tu. Sự thể cho thấy, thầy Nhất Hạnh lâu nay cũng đă chủ trương hiện đại hóa Phật-giáo – Phật-giáo dấn thân vào đời sống (Engaged Buddhism).
Phật-giáo Thừa tông có Tứ Đại Nguyên tắc:
Phật giáo thế gian hóa,
Phật pháp sinh hoạt hóa,
Phật học khoa học hóa,
Phật chế hiện đại hóa.

Đạo là Thể, đời là Tướng. Con người có hai đời sống: đời sống tâm linh bên trong và đời sống trần tục bên ngoài. Đời sống tâm linh là luôn luôn giữ tâm từ bi, trau dồi trí tuệ. Đời sống trần tục là h́nh thức nên luôn luôn thay đổi, như stock có lúc lên lúc xuống, như xe có lúc đi Mercedes có lúc đi Honda, như vợ chồng có lúc ḥa thuận có lúc căi vă, như con cái có lúc hiếu đễ có lúc bất hiếu... Phật dạy “đời là khổ” v́ tùy duyên, chứ sự thật th́ đời có khổ có sướng màø cũng đồng thời không khổ không sướng. Nếu sống mà hợp nhất được cả hai đời sống th́ đó gọi là “Thể Tướng Nhất Như”.

California, 2005
HOÀNG QUANG HUY.

 

 

salade espresso
destinations
hot news
 

Copyright©2009VoyagesSaigonInc. All rights reserved