Voyages Saigon, Inc.
     Café Espresso
   Salade Espresso
           salade espresso

 

 

ĐƯỜNG NGẦM LỊCH SỬ: NHỮNG NHÂN VẬT LỊCH SỬ GẮN LIỀN VỚI SÀIG̉N THUỞ BAN ĐẦU

Từ quang cảnh biển ở Hồng Kông, băi tắm Pattaya ở Thái Lan, đến những băi biển dọc theo miền Trung, du khách vào Sàig̣n như vào một vùng đất ngăn cách với biển bằng những sông rạch. Du khách sẽ không lấy ǵ làm lạ với những ṭa cao ốc mà so với Hồng Kông, Singapore, Mỹ th́ chả thấm vào đâu. Những ṭa cao ốc đó phần lớn là những khách sạn của người ngoại quốc, chứ không phải là những cơ sở kỹ nghệ của một nền kinh tế hiện đại phát triển. Du khách sẽ thú vị hơn nhiều với những ngôi nhà nhỏ nép ḿnh dưới bóng cây trên những con đường dẫn ra ngoại ô, đi về các tỉnh miền Đông hay miền Tây. Nh́n những ḍng xe gắn máy cuồn cuộn nhốn nháo trên đường phố Sài G̣n, du khách sẽ không cảm thấy dễ chịu cho bằng t́m một quán nhỏ trên đường quê yên tĩnh và ngẫm nghĩ về thuở ban đầu của Sài G̣n, với những tên tuổi lịch sử đă từng được dùng để đặt tên cho các đường phố, như ḷng biêt ơn của hậu thế đối với những con người đă khai sáng ra vùng đất đặc biệt này: vừa là nơi cư ngụ tạm thời của nhiều vua chúa; vừa là một hải cảng sầm uất; vừa là diểm giao thương nhộn nhịp từ miền Đông sang miền Tây; vừa là một trung tâm văn hóa văn nghệ tự do đa dạng; vừa là nơi ăn uống tập trung tinh hoa của mọi miền đất nước. Những đặc điểm mà Hà Nội, Huế không thể có được.
Vào nửa cuối thế kỷ thứ 17, dưới thời Chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần, vùng đất ba mặt giáp nước c̣n ở dưới sự cai trị của vua Chân Lạp. Tiếng Khmer gọi vùng đất đó là Prei Nokor mà tiếng Việt dịch là: Rừng Ḅ hay Rừng Cồn. Chúa Hiền ở ngôi Chúa từ năm 1647 đến năm 1680. Trong thời kỳ này lănh thổ từ Phan Thiết trở xuống phía Nam thuộc nước Chân Lạp. Mặc dù măi đến năm 1693 Chiêm Thành mới mất nước hẳn dưới đời Chúa Quốc Nguyễn Phúc Chu, nhưng thực ra dân Việt đă tràn xuống lập nghiệp tận vùng Mối Xuy - Bà Rịa rồi.
Năm 1658, Chúa Hiền cho 3000 quân vượt biển vào đánh Chân Lạp, bắt vua Chân Lạp là Nặc Ông Chân, nhưng vẫn cho vua nước này được quyền cai trị dưới sự bảo hộ của Chúa. Năm 1674, Chúa lại sai Cai-cơ đạo Nha Trang là Nguyễn Dường Lâm cùng tham mưu Nguyễn Đ́nh Phái đem quân chia làm hai đạo đánh tận vào thành Prei Nokor bắt vua Chân Lạp là Nặc Ông Đài, khiến cho di dân Việt chiếm lấy vùng đất này làm nơi sinh sống vững vàng qua nhiều thế hệ. Vùng đất này một mặt gíáp sông Sàig̣n, một mặt giáp rạch Bến Nghé, một mặt giáp rạch Thị Nghè - được người Chân Lạp gọi là Bến Nghé - chính là Sàig̣n ngày nay.
Năm 1679, môt đoàn 50 chiếc thuyền gồm 3000 người từ Đài Loan dưới quyền chỉ huy của các di thần nhà Minh không muốn sống dưới triều đại Măn Thanh, đến kinh đô Phú Xuân xin làm bầy tôi Chúa Nguyễn. Các di thần này là tướng Dương Ngạn Địch và phó tướng Hoàng Tiến được Chúa Hiền cho vào khai khẩn vùng đất Định Tường (Mỹ Tho). C̣n Trần Thượng Xuyên và phó tướng Trần An B́nh được cho vào khai khẩn vùng đất Đông Phố (Gia Định) và cù lao Biên Ḥa. Trần Thượng Xuyên có tài kinh tế - chính trị đă cho xây dựng vùng đất này trở thành trù phú thịnh vượng, hấp dẫn được nhiều thương buôn Nhật Bản, Trung Hoa, Mă Lai sang giao thương. Cho đến thời điểm này, cả vùng đất Đồng Nai, Biên Ḥa, Bến Nghé, Gia Định đều đặt dưới quyền bảo hộ của Chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần, mặc dù Chúa chưa đặt đơn vị hành chánh để cai trị trực tiếp. Măi đến đời Chúa Quốc Nguyễn Phúc Chu, năm 1698, sau khi Chiêm Thành hoàn toàn bị tiêu diêt năm 1697, Chúa mới sai quan Nguyễn Hữu Kính đi làm kinh lược xứ Chân Lạp, trực tiếp cai trị xứ này như một đơn vị hành chính: đất Đồng Nai được đổi tên thành huyện Phúc Long, lấy Biên Ḥa làm đơn vị cai trị gọi là trấn Biên Dinh. Đất Sài G̣n th́ được đổi tên thành huyện Tân B́nh, lấy Đông Phố - Gia Định làm đơn vị cai trị gọi là phiên Trấn Dinh.
Như vậy, cho tới cuối thế kỷ thứ 17, nền móng vùng đất Sài G̣n - Gia Định được xây dựng bởi hai vị Chúa tài ba thao lược: Chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần, và Chúa Quốc Nguyễn Phúc Chu. Từ bao năm, du khách tới Sài G̣n muốn đi ăn phở gà, luôn luôn được giới thiệu: phở gà Hiền Vương, tức là phở gà trên đường Hiền Vương. Hiền Vương, chính là Chúa Hiền được truy phong tước Vương sau khi Vua Gia Long thống nhât sơn hà năm 1802.
Đường Hiền Vương chạy từ ngă năm Lê Văn Duyệt, qua các đường Công Lư, Hai Bà Trưng, ngang qua nghĩa trang Mạc Đĩnh Chi, đến tận ngă ba Nguyễn Phi Khanh, Đinh Tiên Hoàng. Tiếc thay, con đường mang tên vị Chúa tài ba khai sáng ra đất Sài G̣n, đă bị thay thế bằng môt tên khác không có tầm vóc dân tộc. Triều đại nhà Nguyễn với 9 đời Chúa, 13 đời Vua, đều có những nhân vật lịch sử gắn liền với vận mệnh của đất Sài G̣n - Gia Định. Vị Chúa thứ 9, Định Vương Nguyễn Phúc Thuần phải rời bỏ kinh thành Phú Xuân chạy loạn năm 1774, và vào ẩn thân tại Gia Định trong 2 năm. Năm 1776, quân Tây Sơn đánh vào Gia Định, Định Vương phải chạy về Định Tường. Khi quân Tây Sơn rút về Qui Nhơn, Hoàng-tôn Dương được phù trợ bởi một người Trung Hoa tên Lư Tài cũng chạy vào Sài G̣n, tự xưng là Tân Chính Vương. Năm 1777, cả Định Vương lẫn Tân Chính Vương đều tử trận ở Long Xuyên, chấm dứt 9 đời Chúa Nguyễn.
Năm 1780, cháu của Định Vương Nguyễn Phúc Thuần là Nguyễn Ánh chiếm Sài G̣n - Gia Định rồi xưng là Nguyễn Vương, chiêu mộ quân tướng chống lại nhà Tây Sơn. Năm 1787, Nguyễn Lữ được Hoàng-đế Tây Sơn là Thái Đức (Nguyễn Nhạc) phong làm Đông Định Vương, cai quản vùng đât Gia Định. Như vậy, đất Sài G̣n - Gia Định từng là nơi tạm trú của 4 vua : Định Vương, Tân Chính Vương, Nguyễn Vương và Đông Định Vương.

***
Năm 1790, Nguyễn Vương cho xây thành Sài G̣n - Gia Định gọi là Quy Thành. Sau khi Nguyễn Vương thống nhất sơn hà, trở thành Hoàng Đế Gia Long, th́ Tả-quân Lê Văn Duyệt được phong làm Tổng-trấn Quy Thành từ năm 1820. Khi Lê Văn Duyệt chết vào năm 1832, quan Tổng-trấn mới là Bạch Xuân Nguyên v́ ghen ghét với Lê Văn Duyệt nên áp bức các thuộc hạ của Tả-quân. Lê Văn Khôi, con nuôi của Tả-quân, tập trung các thuộc hạ cũ nổi loạn giết chết Bạch Xuân Nguyên và chiếm Quy Thành từ năm 1833. Vua Minh Mệnh sai Tống Phúc Lương làm Tảo-nghịch Tả Tướng-quân, Trương Minh Giảng làm Hữu Tướng-quân vào đánh Lê Văn Khôi, suốt 3 năm trời mới dẹp xong. Vua Minh Mệnh sau đó hạ lệnh phá bỏ Quy Thành, xây thành mới đặt tên là Gia Định Thành.
Măi 24 năm sau, 1859, quân Pháp do tướng Rigauld De Genouilly chỉ huy, theo cửa Cần Giờ vào đánh Gia Định Thành. Quan Hộ-đốc Vũ Duy Ninh phải tự tử sau hai ngày chống giữ. Quân Pháp phá tan hoang thành Gia Định. Vua Tự Đức sai các quan đại thần Nguyễn Tri Phương, Phạm Thế Hiển điều binh vào Sài G̣n xây thành Kỳ Ḥa chống nhau với quân Pháp gần 2 năm rất kiên cường. Năm 1861, Trung tướng Pháp Charner đem 70 chiến thuyền và 7500 quân đánh đồn Kỳ Ḥa. Nguyễn Tri Phương bị thương, em là Nguyễn Duy tử trận. Những nhân vật lịch sử kể trên đều có tên trên các đường phố Sài G̣n: đường Nguyễn Tri Phương, Bến Phạm Thế Hiển, Bến Nguyễn Duy.
Du khách từ nơi xa về, nhớ lại những nhân vật lịch sử ấy và đi t́m xem tên nào c̣n lại trên các bảng đường phố. Cứ thuê bao suốt ngày một chiếc xích-lô là du khách có thể đi khắp hang cùng ngơ hẻm để tâm niệm về những đường ngầm lịch sử.
Đó cũng là một hành tŕnh thú vị, chẳng cứ phải vào một tụ điểm ca nhạc, một quán thịt rừng, hay một quán cà phê đèn mờ...

ĐÀO PHONG.

 

 

salade espresso
destinations
hot news
 

Copyright©2009VoyagesSaigonInc. All rights reserved